(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.31. అధ్యాయః 031
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ హదస్థం దుర్యోధనం ప్రతి నిష్ఠురోక్తిభిః సంతర్జనం॥ 1 ॥ యుధిష్ఠిరదుర్యోధనయోః సంవాదః॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-31-0x(5138)(61973)
తతస్తేష్వపయాతేషు రథేషు త్రిషు పాండవాః।
తం హదం ప్రత్యపద్యంత యత్ర దుర్యోధనోఽభవత్॥ 9-31-1(61974)
ఆసాద్య చ కురుశ్రేష్ఠ తదా ద్వైపాయనం హదం।
స్తంభితం ధార్తరాష్ట్రేణ దృష్ట్వా తం సలిలాశయం॥ 9-31-2(61975)
వాసుదేవమిదం వాక్యమబ్రవీత్కురునందనః।
పశ్యేమాం ధార్తరాష్ట్రేణ మాయామప్సు ప్రయోజితాం॥ 9-31-3(61976)
విష్టభ్య సలిలం శేతే నాస్య మానుషతో భయం।
దైవీం మాయామిమాం కృత్వా సలిలాంతర్గతో హ్యయం॥ 9-31-4(61977)
నికృత్యా నికృతిప్రజ్ఞో న మే జీవన్విమోక్ష్యతే।
యద్యస్య సమరే సాహ్యం కురుతే వజ్రభృత్స్వయం।
తథాప్యేనం హతం యుద్ధే లోకా ద్రక్ష్యంతి మాధవ॥ 9-31-5(61978)
వాసుదేవ ఉవాచ। 9-31-6x(5139)
మాయావిన ఇమాం మాయాం మాయయా జహి భారత।
మాయావీ మాయయా వధ్యః సత్యమేతద్యుధిష్ఠిర॥ 9-31-6(61979)
క్రియాభ్యుపాయైర్బహుభిర్భాయామప్సు ప్రయోజ్య చ।
జహి త్వం భరతశ్రేష్ఠ మాయాత్మానం సుయోధనం॥ 9-31-7(61980)
క్రియాభ్యుపాయైరింద్రేణ నిహతా దైత్యదానవాః।
క్రియాభ్యుపాయైర్బలిభిర్బలిర్బద్ధో మహాత్మనా॥ 9-31-8(61981)
క్రియాభ్యుపాయపూర్వం వై హిరణ్యాక్షో మహాసురః।
హిరణ్యకశిపుశ్చైవ క్రియయైవ నిషూదితౌ॥ 9-31-9(61982)
వృత్రశ్చ నిహతో రాజన్క్రియయైవ మహాబలః।
తథా పౌలస్త్యతనయో రావణో నామ రాక్షసః।
రామేణ నిహతో రాజన్సానుబంధః సహానుగః॥ 9-31-10(61983)
క్రియయా యోగమాస్థాయ తథా త్వమపి విక్రమ॥ 9-31-11(61984)
క్రియాభ్యుపాయైర్నిహతౌ మయా రాజన్పురాతనౌ।
తారకశ్చ మహాదైత్యో విప్రచిత్తిశ్చ వీర్యవాన్॥ 9-31-12(61985)
వాతాపిరిల్వలశ్చైవ త్రిశిరాశ్చ తథా విభో।
సుందోపసుందావసురౌ క్రియయైవ నిషూదితౌ॥ 9-31-13(61986)
క్రియాభ్యుపాయైరింద్రేణ త్రిదివం భుజ్యతే విభో।
క్రియా బలవతీ రాజన్నాన్యత్కించిద్యుధిష్ఠిర॥ 9-31-14(61987)
దైత్యాశ్చ దానవాశ్చైవ రాక్షసాః పార్థివాస్తథా।
క్రియాభ్యుపాయైర్నిహతాః క్రియాం తస్మాత్సమాచర॥ 9-31-15(61988)
సంజయ ఉవాచ। 9-31-16x(5140)
ఇత్యుక్తో వాసుదేవేన పాండవః సంశితవ్రతః।
జలస్థం తం మహారాజ తవ పుత్రం మహాబలం।
అభ్యభాషత కౌంతేయః ప్రహసన్నివ భారత॥ 9-31-16(61989)
సుయోధన కిమర్థోఽయమారంభోఽప్సు కృతస్త్వయా।
సర్వం క్షత్రం ఘాతయిత్వా స్వకులం చ విశాంపతే॥ 9-31-17(61990)
జలాశయం ప్రవిష్టోఽద్య వాంఛంజీవితమాత్మనః।
ఉత్తిష్ఠ రాజన్యుధ్యస్వ సహాస్మాభిః సుయోధన॥ 9-31-18(61991)
స తే దర్పో నరశ్రేష్ఠ స చ మానః క్వ తే గతః।
యస్త్వం సంస్తభ్య సలిలం భీతో రాజన్వ్యవస్థితః॥ 9-31-19(61992)
సర్వే త్వాం శూర ఇత్యేవం జనా జల్పంతి సంసది।
వ్యర్థం తద్భవతో మన్యే శౌర్యం సలిలశాయినః॥ 9-31-20(61993)
ఉత్తిష్ఠ రాజన్యుధ్యస్వ క్షత్రియోఽసి కులోద్భవః।
కౌరవేయో విశేషేణ కులం జన్మ చ సంస్మర॥ 9-31-21(61994)
స కథం కౌరవే వంశే ప్రశంసంజన్మ చాత్మనః।
యుద్వాత్త్రస్తతరస్తోయం ప్రవిశ్య ప్రతితిష్ఠసి॥ 9-31-22(61995)
అయుద్ధేన వ్యవస్థానం నైష ధర్మః సనాతనః॥ 9-31-23(61996)
అనార్యజుష్టమస్వర్గ్యం రణే రాజన్పలాయనం।
కథం పారమగత్వా హి యుద్ధే త్వం వై జిజీవిషుః॥ 9-31-24(61997)
ఇమాన్నిపతితాందృష్ట్వా పుత్రాన్భ్రాతౄన్పితౄంస్తథా।
సంబంధినో వయస్యాంశ్చ మాతులాన్బాంధవాంస్తథా।
ఘాతయిత్వా కథం తాత హదే తిష్ఠతి సాంప్రతం॥ 9-31-25(61998)
శూరమానీ న శూరస్త్వం మృషా వదసి భారత।
శూరోఽహమితి దుర్బుద్ధే సర్వలోకస్య శృణ్వతః॥ 9-31-26(61999)
న హి శూరాః పలాయంతే శత్రూందృష్ట్వా కథంచన।
బ్రూహి వా త్వం యయా వృత్త్యా శూర త్యజసి సంగరం॥ 9-31-27(62000)
స త్వముత్తిష్ఠ యుధ్యస్వ విహాయ భయమాత్మనః।
ఘాతయిత్వా సర్వసైన్యం భ్రాతౄంశ్చైవ సుయోధన॥ 9-31-28(62001)
నేదానీం జీవితే బుద్ధిః కార్యా ధర్మచికీర్షయా।
క్షత్రధర్మముపాశ్రిత్య త్వద్విధేన సుయోధన॥ 9-31-29(62002)
యత్తు కర్ణముపాశ్రిత్య శకునిం చాపి సౌబలం।
దుఃశాసనం చ మోహాత్త్వమాత్మానం నావబుద్ధవాన్॥ 9-31-30(62003)
తత్పాపం సుమహత్కృత్వా ప్రతియుధ్యస్వ భారత।
కథం హి త్వద్విధో మోహాద్రోచయేత పలాయనం॥ 9-31-31(62004)
క్వ తే తత్పౌరుషం యాతం క్వ చ మానః సుయోధన।
క్వ చ విక్రాంతతా యాతా క్వ చ విస్ఫూర్జితం మహత్॥ 9-31-32(62005)
క్వ తే కృతాస్త్రతా యాతా కిం ను శేషే జలాశయే।
స త్వముత్తిష్ఠ యుధ్యస్వ క్షత్రధర్మేణ భారత॥ 9-31-33(62006)
అస్మాంస్తు వా పరాజిత్య ప్రశాధి పృథివీమిమాం।
అథవా నిహతోస్మాభిర్భూమౌ స్వప్స్యసి భారత॥ 9-31-34(62007)
ఏష తే పరమో ధర్మః సృష్టో ధాత్రా మహాత్మనా।
తం కురుష్వ యథాతథ్యం పౌరుషే స్వ వ్యవస్థితః॥ 9-31-35(62008)
సంజయ ఉవాచ। 9-31-36x(5141)
ఏవముక్తో మహారాజ ధర్మపుత్రేణ ధీమతా।
సలిలస్థస్తవ సుత ఇదం వచనమబ్రవీత్॥ 9-31-36(62009)
నైతచ్చిత్రం మహారాజ యద్భీః ప్రాణినమావిశేత్।
న చ ప్రాణభయాద్భీతో వ్యపయాతోఽస్మి భారత॥ 9-31-37(62010)
అరథశ్చానిషంగీ చ నిహతః పార్ష్ణిసారథిః।
ఏకశ్చాప్యగణః సంఖ్యే ప్రత్యాశ్వాసమరోచయం॥ 9-31-38(62011)
న ప్రాణహేతోర్న భయాశ్చ విషాదాద్విశాంపతే।
ఇదమంభః ప్రవిష్టోఽస్మి శ్రమాత్త్విదమనుష్ఠితం॥ 9-31-39(62012)
త్వం చాశ్వసిహి కౌంతేయ యే చాప్యనుగతాస్తవ।
అహముత్థాయ వః సర్వాన్ప్రతియోత్స్యామి సంయుగే॥ 9-31-40(62013)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 9-31-41x(5142)
ఆశ్వస్తా ఏవ సర్వే స్మ చిరం త్వాం మృగయామహే।
తదిదానీం సముత్తిష్ఠ యుధ్యస్వేహ సుయోధన॥ 9-31-41(62014)
హత్వా వా సమరే పార్థాన్స్ఫీతం రాజ్యమవాప్నుహి।
నిహతో వా రణేఽస్మాభిర్వీరలోకమవాప్స్యసి॥ 9-31-42(62015)
దుర్యోధన ఉవాచ। 9-31-43x(5143)
యదర్థం రాజ్యమిచ్ఛామి కురూణాం కురునందన।
త ఇమే నిహతాః సర్వే భ్రాతరో మే జనేశ్వర॥ 9-31-43(62016)
క్షీణరత్నాం చ పృథివీం హతక్షత్రియపుంగవాం।
న హ్యుత్సహాంయహం భోక్తుం విధవామివ యోషితం॥ 9-31-44(62017)
అద్యాపి త్వహమాశంసే త్వాం విజేతుం యుధిష్ఠిర।
భంక్త్వా పాంచాలపాండూనాముత్సాహం భరతర్షభ॥ 9-31-45(62018)
న త్విదానీమహం మన్యే కార్యం యుద్ధేన కర్హిచిత్।
ద్రోణే కర్ణే చ సంశాంతే నిహతే చ పితామహే॥ 9-31-46(62019)
అస్త్విదానీమియం రాజన్కేవలా పృథివీ తవ।
అసహాయో హి కో రాజా రాజ్యమిచ్ఛేత్ప్రశాసితుం॥ 9-31-47(62020)
సుహృదస్తాదృశాన్హత్వా పుత్రాన్భ్రాతౄన్పితౄనపి।
భవద్భిశ్చ హృతే రాజ్యే కో ను జీవేత మాదృశః॥ 9-31-48(62021)
అహం వనం గమిష్యామి హ్యజినైః ప్రతివాసితః।
రతిర్హి నాస్తి మే రాజ్యే హతపక్షస్య భారత॥ 9-31-49(62022)
హతబాంధవభూయిష్ఠా హతాశ్వా హతకుంజరా।
ఏషా తే పృథివీ రాజన్భుంక్షైనాం విగతజ్వరః॥ 9-31-50(62023)
వనమేవ గమిష్యామి వసానో మృగచర్మణీ।
న హి మే నిర్జనస్యాస్తి జీవితేఽద్య స్పృహా విభో॥ 9-31-51(62024)
గచ్ఛ త్వం భుంక్ష రాజేంద్ర పృథివీం నిహతేశ్వరాం।
హతయోధాం నష్టరత్నాం శీర్ణక్షత్రాం యథాసుఖం॥ 9-31-52(62025)
[సంజయ ఉవాచ। 9-31-53x(5144)
దుర్యోధనం తవ సుతం సలిలస్థం మహాయశాః।
శ్రుత్వా తు కరుణం వాక్యమభాషత యుధిష్ఠిరః॥] 9-31-53(62026)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 9-31-54x(5145)
ఆర్తప్రలాపాన్మా తాత సలిలస్థః ప్రభాషథాః।
నైతన్మనసి మే రాజన్వాశితం శకునేరివ॥ 9-31-54(62027)
యది వాపి సమర్థః స్యాస్త్వం దానాయ సుయోధన।
నాహమిచ్ఛేయమవనిం త్వయా దత్తాం ప్రశాసితుం॥ 9-31-55(62028)
అధర్మేణ న గృహ్ణీయాం త్వయా దత్తాం మహీమిమాం।
న హి ధర్మః స్మృతో రాజన్క్షత్రియస్య ప్రతిగ్రహః॥ 9-31-56(62029)
త్వయా దత్తాం న చేచ్ఛేయం పృథివీమఖిలామహం।
త్వాం తు యుద్ధే వినిర్జిత్య భోక్తాఽస్మి వసుధామిమాం॥ 9-31-57(62030)
అనీశ్వరశ్చ పృథివీం కథం త్వం దాతుమిచ్ఛసి।
త్వయేయం పృథివీ రాజన్కిం న దత్తా తదైవ హి॥ 9-31-58(62031)
ధర్మతో యాచమానానాం ప్రశమార్థం కులస్య నః।
వార్ష్ణేయం ప్రథమం రాజన్ప్రత్యాఖ్యాయ మహాబాలం॥ 9-31-59(62032)
కిమిదానీం దదాసి త్వం కో హి తే జిత్తవిభ్రమః।
అభియుక్తస్తు కో రాజా దాతుమిచ్ఛేద్ధి మేదినీం॥ 9-31-60(62033)
న త్వమద్య మహీం దాతుమీశః కౌరవనందన।
ఆచ్ఛేత్తుం వా బలాద్రాజన్స కథం దాతుమిచ్ఛసి॥ 9-31-61(62034)
మాం తు నిర్జిత్య సంగ్రామే పాలయేమాం వసుంధరాం।
సూచ్యగ్రేణాపి యద్భూమేరపి భిద్యేత భారత॥ 9-31-62(62035)
తన్మాత్రమపి తన్మహ్యం న దదాతి పురా భవాన్।
స కథం పృథివీమేతాం ప్రదదాసి విశాంపతే॥ 9-31-63(62036)
సూచ్యగ్రం నాత్యజః పూర్వం స కథం త్యజసి క్షితిం॥ 9-31-64(62037)
ఏవమైశ్వర్యమాసాద్య ప్రశాస్య పృథివీమిమాం।
కో హి మూఢో వ్యవస్యేత శత్రోర్దాతుం వసుంధరాం॥ 9-31-65(62038)
త్వం తు కేవలమౌర్ఖ్యేణ విమూఢో నావబుధ్యసే।
పృథివీం దాతుకామోఽపి జీవంస్త్వం నైవ మోక్ష్యసే॥ 9-31-66(62039)
అస్మాన్వా త్వం పరాజిత్య ప్రశాధి పృథివీమిమాం।
అథవా నిహతోఽస్మాభిర్వ్రజ లోకాననుత్తమాన్॥ 9-31-67(62040)
ఆవయోర్జీవతో రాజన్మయి చ త్వయి చ ధ్రువం।
సంశయః సర్వభూతానాం విజయే నౌ భవిష్యతి॥ 9-31-68(62041)
జీవితం త్వయి దుష్ప్రాపం మయి యత్పరివర్తతే।
జీవయేయమహం కామం న తు త్వం జీవితుం క్షమః॥ 9-31-69(62042)
దహనే హి కృతో యత్నస్త్వయాఽస్మాసు విశేషతః।
ఆశీవిషైర్విషైశ్చాపి జలే జాపి ప్రవేశనైః।
త్వయా వినికృతా రాజన్రాజ్యస్య హరణేన చ॥ 9-31-70(62043)
అప్రియాణాం చ వచనైర్ద్రౌపద్యాః కర్షణేన చ।
ఏతస్మాత్కారణాత్పాప జీవితం న విద్యతే॥ 9-31-71(62044)
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ యుధ్యస్వ యుద్ధే శ్రేయో భవిష్యతి॥ 9-31-72(62045)
ఏవం తు వివిధా వాచో జయయుక్తాః పునఃపునః।
కీర్తయంతి స్మ తే వీరాస్తత్రతత్ర జనాధిప॥ ॥ 9-31-73(62046)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి హ్రదప్రవేశపర్వణి అష్టాదశదివసయుద్ధే ఏకత్రింశోఽధ్యాయః॥ 31 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-31-7 కియాభ్యుపాయైః శత్రుకియానురూపైః ప్రతీకారైర్ఘర్ంయైరధర్ంయైర్వేత్యర్థః।
ఏతేతు చ్ఛలకారిణశ్ఛలైరేవ హంతవ్యా ఇతి భావః। మాయయైవ సుయోధనం ఇతి క.పాఠః॥
9-31-11 విక్రమ విక్రమం కురుష్వ క్రియయా యోగమాస్థాయ హతస్త్వాష్ట్రోఽపి విక్రమాత్ ఇతి క.పాఠః॥
9-31-12 క్రియాభ్యుపాయైర్నిహతో మయో నామ మహాసరః। ఇతి క.పాఠః॥
9-31-27 హే శూరేతి సాధిక్షేపసంబోధనం। యయా వృత్త్యా నిమిత్తభూతయా।
వానప్రస్థత్వేన వా న్యస్తశస్త్రత్వేన వా క్లీబత్వేన వా త్వం సంగరం త్యజసి తాం వృత్తిం బ్రూహి।
న త్వం వానప్రస్థోఽసి రాజ్యార్థివాత్।
నాపి న్యస్తశస్త్రో గదాధారిత్వాత్। పరిశేషాత క్లీబోఽస్మీతి మా భాషస్వ। యుద్ధం కుర్వితి భావః॥
9-31-32 పౌరుషం యత్నః। విక్రాంతతా శౌర్యం। విస్ఫూర్జితం గర్జనం॥
9-31-49 హతాపత్యస్య భారత ఇతి క.పాఠః॥
9-31-52 నిహతత్విషమితి క.ఙ.పాఠః॥
9-31-31 ఏకత్రింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.